Twee generaties mobiele technologie verdwijnen geruisloos maar definitief van het toneel. Wat betekent dat, wanneer gebeurt het en waarom nu?

Het verhaal van mobiele connectiviteit begint met 2G, de tweede generatie mobiele netwerken. Waar de eerste generatie nog puur analoog was en enkel spraakoproepen ondersteunde, maakte 2G de digitale sprong mogelijk: GSM-gesprekken, sms en een rudimentaire vorm van mobiel internet. Traag, maar revolutionair voor zijn tijd.

De volgende stap was 3G. Met aanmerkelijk hogere datasnelheden opende het de deur naar mobiel browsen, videobellen en de eerste smartphone-toepassingen. Samen hebben deze twee generaties de basis gelegd voor de manier waarop we vandaag communiceren. 4G bouwde daar op verder met snelheden die mobiel internet definitief volwassen maakten. Met 5G zette de sector een volgende stap: niet alleen sneller, maar ook met een veel lagere latentie en de capaciteit om enorme aantallen verbonden apparaten tegelijk te ondersteunen.

Nu 4G en 5G de standaard zijn geworden, is de vraag niet langer óf de oudere generaties verdwijnen, maar wanneer. In België is dat proces al volop aan de gang.

Opvallend: 2G loopt aanzienlijk langer door dan 3G. Hoewel 3G qua datagebruik al vrijwel irrelevant was geworden, zijn er nog altijd apparaten in omloop die alleen 2G ondersteunen. Denk aan oudere alarmsystemen, betaalterminals, slimme meters of eenvoudige prepaid-toestellen. De operatoren kiezen er bewust voor die groep niet plots in de kou te laten staan.

De belangrijkste reden voor het verdwijnen van 2G en 3G is spectrum, de radiofrequenties waar mobiele netwerken op draaien. Spectrum is schaars: wat je blijft reserveren voor 2G of 3G, kan je niet tegelijk gebruiken om 4G of 5G sterker te maken. Nu 4G de norm is en 5G snel groeit, wordt het in stand houden van die oude lagen vooral een kost, met weinig verkeer als tegenprestatie.

De situatie wordt extra duidelijk als je de argumenten naast elkaar zet:

• Het verkeer zit al bijna volledig op 4G: in 2022 liep in België 96,3% van de mobiele data al via 4G
• 4G en 5G zijn niet alleen performanter dan 3G, maar ook energiezuiniger, dus het uitzetten van 3G is ook een logische stap om minder stroom te verbruiken.
• De vrijgekomen capaciteit speelt ook een rol voor de verdere 5G-uitrol. De drie operatoren dekken samen 99,9% van de Belgische huishoudens met 5G. Het herverdelen van frequenties helpt om die netwerken verder te versterken en de stap naar 5G standalone mogelijk te maken, een 5G-netwerk dat niet meer leunt op oudere technologie.

Bron: Uitfasering 3G-netwerken, BIPT

Voor de overgrote meerderheid van gebruikers, zowel particulieren als organisaties, verandert er in de praktijk niets merkbaars. Wie een toestel uit de laatste tien jaar heeft, communiceert al via 4G of 5G. De uitfasering van 3G is in dat opzicht al lang natuurlijk gebeurt.

De aandacht moet vooral uitgaan naar 2G, omdat die technologie nog in heel wat stille bedrijfstoepassingen zit, zoals:

• Slimme meters en nutsmeters (gas, water, elektriciteit) die hun metingen doorsturen via een ingebouwde 2G-module
• Alarmsystemen en beveiligingspanelen die meldingen versturen via het mobiele netwerk, vaak als back-up wanneer vaste internetlijnen uitvallen
• Liftnoodtelefonie en liftbewaking: veel liften hebben een GSM-module voor noodoproepen en statusmeldingen; bij uitfasering moet die module vaak vervangen worden.
• M2M- en IoT-oplossingen in het algemeen, zoals toestellen die automatisch data doorsturen of op afstand bestuurd worden, met een oudere simkaart of modem die alleen 2G aankan.
• Voertuigtracking (locatie, rijgedrag, gegevens uit het voertuig) waarbij de boordunit nog via 2G communiceert.
• Remote controls en industriële besturing op afstand die via 2G een eenvoudige datalink gebruiken voor status en commando’s.

Als 2G wegvalt, schakelen die toepassingen zelden automatisch over. Ze stoppen gewoon met communiceren. Daarom is dit voor organisaties vooral een inventarisvraag: welke toestellen hangen nog aan 2G, waar staan ze en wie is verantwoordelijk, zodat je niet pas bij een storing ontdekt dat er ergens nog een oude verbinding de kritieke schakel was.