AI is hét onderwerp van de afgelopen jaren. Het levert bedrijven heel wat op, maar het heeft ook meerdere nadelen, waaronder een opvallende: geheugenchips. Door de snelle groei van AI-datacenters verschuift productiecapaciteit richting de meest gevraagde en winstgevende geheugentypes. Het gevolg is krapte die doorwerkt in prijzen, levertijden en beschikbaarheid van toestellen en componenten.

AI-projecten vragen niet alleen veel rekenkracht, ze vragen vooral veel geheugen om data snel beschikbaar te hebben. Daardoor stijgt de vraag naar werkgeheugen sterk. Voor AI in datacenters gaat het vaak om high-bandwidth memory, een type werkgeheugen dat gebouwd is om veel meer data per seconde door te sturen. Het helpt AI-processors sneller te werken, maar het is ook complexer om te produceren en dus moeilijker om snel extra volumes te leveren.

Omdat datacenters die geheugenchips in grote aantallen nodig hebben, verschuift productiecapaciteit richting deze varianten. Dat creëert druk op de beschikbaarheid en prijs van geheugen in andere producten en markten.

Bij chips is een tekort zelden iets van enkele weken. Nieuwe capaciteit opschalen kost tijd, geld en vooral veel stappen. Een nieuwe fabriek bouwen en opstarten duurt jaren, en zelfs daarna stijgt de output meestal geleidelijk. Bovendien gaat het niet enkel om meer machines plaatsen. Producenten moeten ook voldoende grondstoffen, gespecialiseerde onderdelen en geschoolde mensen hebben, en de kwaliteit moet stabiel blijven.

Daar komt nog iets bij: chipproducenten willen vermijden dat ze te hard uitbreiden en later met overcapaciteit zitten. De sector heeft in het verleden al cycli gekend waarin investeringen te snel gingen en de prijzen daarna wegzakten. Dat maakt beslissingen extra voorzichtig, zeker wanneer de vraag sterk gedreven wordt door één groeimotor zoals AI. Voor 2026 betekent dit dat je best uitgaat van een langere periode met druk op beschikbaarheid en prijzen, en dat je dit meeneemt in planning en budgetten.

Een tekort aan geheugenchips heeft effect op veel meer dan alleen AI, omdat geheugen in veel toestellen en systemen zit. Als geheugen duurder wordt of lastiger te krijgen is, moeten fabrikanten keuzes maken: prijzen verhogen, specificaties aanpassen, leveringen spreiden of lanceringen verschuiven.

Volgens IDC voelt dit tekort meteen heel concreet aan, omdat geheugen een groot deel van de kost van toestellen bepaalt. Bij smartphones en pc’s, bijvoorbeeld, kan een hogere geheugenkost moeilijk weggewerkt worden, waardoor toestellen gemiddeld duurder worden. IDC verwacht daarom dat er in 2026 minder verkocht zullen worden.

Dit gaat over meer dan consumentenprijzen. Ook organisaties voelen dit via hun IT-planning. Als je dit jaar een grote vervanging plant van laptops, servers of opslag, kan de kost hoger uitvallen of kunnen levertijden opschuiven. Daarnaast wordt er bij AI-initiatieven vaak vooral gekeken naar software en data, maar in 2026 komt er een extra realiteit bij: beschikbare hardware en geheugen bepalen hoe snel je kunt opschalen.

• Drie acties die kunnen helpen:
  Maak je hardwareplanning concreter
  Werk met scenario’s voor levertijden en bepaal welke configuraties essentieel zijn en welke optioneel.
• Prioriteer projecten op businesswaarde
  Schaarste zorgt dat je keuzes moet maken. Leg vast welke initiatieven voorrang krijgen en welke later kunnen, zodat je niet overal tegelijk afhankelijk wordt van dezelfde bottleneck.
• Leg afspraken met leveranciers vroeger vast
  Vraag naar levertijden, alternatieven, compatibiliteit en roadmap. Wie als grote afnemer lang op voorhand afspraken vastlegt, raakt sneller aan chips. Houd daar rekening mee wanneer je contracten opstelt met grote leveranciers.