Op 13 januari 2026 werd een Antwerps ziekenhuis getroffen door een cyberaanval die systemen platlegde, digitale dossiers onbeschikbaar maakte en ervoor zorgde dat operaties uitgesteld moesten worden. Ondertussen blijkt dat dezelfde kwetsbaarheid ook bij andere ziekenhuizen opdook. Wat veroorzaakte die ketenreactie? Wat zeggen de cijfers verder nog? En wat impliceert dit over de staat van cybersecurity in de zorgsector?

13 januari 2026: AZ Monica in Antwerpen en Deurne worden getroffen door een cyberaanval. Het ziekenhuis schakelde delen van zijn IT‑omgeving uit, stelde operaties uit en communiceerde openlijk dat het zich in een noodsituatie bevond. De zorg voor gehospitaliseerde patiënten ging door, maar onder druk en met beperkte digitale ondersteuning.

En dan kwam de tweede klap: cybersecurity-bedrijven toonden aan dat dezelfde kwetsbaarheid ook misbruikt kon worden bij minstens vier andere ziekenhuizen die met dezelfde softwareleverancier werkten. Via tests waren adresgegevens, namen en rijksregisternummers van ongeveer 71.000 patiënten en zorgverleners zichtbaar.

Twee elementen springen eruit die herkenbaar zijn voor veel organisaties:

• Afhankelijkheid van één leverancier voor een kernproces (in dit geval: patiëntenregistratie).
• Het keteneffect: één lek raakt meteen meerdere instellingen.

Dit is dus geen “IT‑storing” bij één ziekenhuis, maar een leveranciersincident dat in één beweging meerdere zorginstellingen en tienduizenden personen raakt.

De gebeurtenissen bij AZ Monica passen in een bredere evolutie. Het CCB2 rapporteerde in maart 2025 dat het de 18 maanden ervoor 556 meldingen ontving van cyberincidenten.

Van augustus 2023 tot september 2024: gemiddeld 25 meldingen per maand. Sinds de invoering van NIS2: 45 meldingen per maand, goed voor een toename van 80%. Die stijging betekent niet dat er plots exact meer aanvallen zijn, maar wel dat incidenten sneller gemeld en zichtbaarder worden.

De zorgsector is al langer een belangrijk doelwit in Europa. ENISA, het Europese agentschap voor cybersecurity, publiceerde in 2023 een specifieke dreigingsanalyse voor de gezondheidssector. Daaruit blijkt dat ransomware 54% van de geanalyseerde cyberdreigingen in de zorg uitmaakt. Volgens dezelfde analyses zijn zorgverleners, en in het bijzonder ziekenhuizen, het type organisatie dat het vaakst getroffen wordt.

Internationale onderzoeken bevestigen die trend. Eerdere rapporten van Sophos toonden dat een groeiend deel van de zorgorganisaties minstens één ransomware-aanval rapporteerde (34% in 2021, 60% in 2023, 67% in 2024). In hun rapport uit 2025 richtte Sophos zich uitsluitend op zorginstellingen die effectief slachtoffer waren in het voorbije jaar. Binnen die groep zien we dat nog 34% van de aanvallen tot versleutelde data leidde, minder dan de helft van de 74% in 2024. Losgeldeisen, betalingen en herstelkosten daalden scherp. Getroffen ziekenhuizen zijn dus wel beter gewapend om de impact te beperken.

De lessen uit dit voorval zijn duidelijk én van toepassing op elke sector, niet alleen de zorg.

1. Breng je kritieke afhankelijkheden in kaart
   De eerste stap is zicht krijgen op je kritieke processen en afhankelijkheden, zodat je bij een incident niet blind bent voor waar de klap valt. Welke processen mogen niet stilvallen en welke leveranciers zijn daarvoor onmisbaar? Denk daarbij niet alleen aan klassieke IT-outsourcing, maar ook aan SaaS-toepassingen en nicheplatformen, zoals het registratiesysteem in het geval van AZ-Monica. Eén kwetsbare leverancier kan een hele keten raken. Zodra je daarop zicht hebt, kan je fallback-scenario’s plannen.
2. Zorg dat basismaatregelen écht op orde zijn
   Segmentatie, actuele en geteste back‑ups, minimale toegangsrechten en patchbeheer zijn geen “nice to have”. Ze bepalen of een incident beperkt blijft tot één deel van je omgeving of uitgroeit tot een organisatiebrede crisis. Kijk daarbij ook naar je leveranciers: hoe zit het met hun monitoring, logging en incidentrespons?
3. Maak cyberrisico een directiethema
   Door meer meldingen, strengere regels en grotere impact kan cyberrisico niet langer alleen bij IT liggen. Bestuur en directie moeten mee beslissen, omdat incidenten vandaag rechtstreeks continuïteit en reputatie raken. Daarom is het ook cruciaal om scenario’s te oefenen: wat doe je als een kernsysteem uitvalt, een leverancier een security-probleem blijkt te hebben of je plots een groot datalek moet melden?